Nghe truyện audio nhiều không nhất thiết làm mệt não. Với phần lớn mọi người, cảm giác mệt hay không mệt không đến từ số lượng truyện nghe, mà đến từ cách nghe và trạng thái tinh thần khi nghe. Có người nghe hàng giờ mà vẫn thấy dễ chịu, nhưng cũng có người chỉ nghe vài phút đã cảm thấy đầu óc nặng hơn.
Vì sao nhiều người lo lắng rằng nghe truyện audio sẽ làm mệt não?
Sự lo lắng này không phải vô lý. Trong đời sống hiện đại, chúng ta đã tiếp nhận quá nhiều thông tin mỗi ngày. Mạng xã hội, tin nhắn, video, âm thanh liên tục đổ vào não. Vì vậy, khi nghe thêm truyện audio, nhiều người sợ rằng não sẽ phải hoạt động nhiều hơn nữa.
Ngoài ra, có một nhầm lẫn khá phổ biến. Nhiều người cho rằng nghe truyện cũng giống như đọc hoặc xem video, tức là não phải liên tục xử lý nội dung. Nhưng thực tế, nghe truyện audio là một hình thức tiếp nhận rất khác, nếu so với việc đọc chữ hoặc xem hình ảnh.
Nghe truyện audio và đọc chữ khác nhau như thế nào với não bộ?
Khi đọc chữ, não phải làm việc theo cách chủ động. Mắt quét dòng, não giải mã ký tự, giữ nhịp đọc và liên tục tập trung. Quá trình này tiêu tốn khá nhiều năng lượng, đặc biệt là sau một ngày dài nhìn màn hình.
Nghe truyện audio thì khác. Trong nhiều trường hợp, não chuyển sang trạng thái tiếp nhận thụ động hơn. Người nghe không cần điều khiển tốc độ, không cần giữ sự tập trung cao độ vào từng chi tiết. Nội dung được dẫn dắt bằng giọng kể, và não chỉ cần theo nhịp đó.
Chính sự khác biệt này khiến nghe truyện, nếu đúng cách, thường ít gây mệt não hơn đọc chữ hoặc xem video.
Khi nào nghe truyện audio có thể khiến não mệt?
Nghe truyện audio không phải lúc nào cũng nhẹ nhàng. Có những trường hợp nghe truyện lại khiến đầu óc căng hơn.
Trường hợp phổ biến nhất là khi nội dung quá phức tạp hoặc quá kịch tính. Những câu chuyện có nhiều tình tiết nhanh, nhiều cao trào hoặc đòi hỏi phải ghi nhớ chi tiết dễ khiến não phải làm việc liên tục. Khi đó, nghe truyện không khác mấy so với việc cố theo dõi một bộ phim dài.
Một trường hợp khác là khi nghe truyện với tâm thế phải nghe cho hết. Khi bạn đặt mục tiêu rằng mình cần hiểu rõ, nhớ rõ từng đoạn, não sẽ vô thức chuyển sang chế độ tập trung cao. Điều này dễ gây mệt, đặc biệt là vào buổi tối.
Cuối cùng, nghe truyện trong trạng thái căng thẳng sẵn có cũng có thể làm mệt não. Nếu đầu óc đang rối, việc tiếp nhận thêm nội dung mới đôi khi khiến cảm giác nặng nề tăng lên.
Khi nào nghe truyện audio giúp não bớt mệt?
Nghe truyện audio thường giúp não bớt mệt khi nội dung nhẹ, nhịp kể chậm và không yêu cầu người nghe phải theo dõi sát. Trong những trường hợp này, giọng kể đóng vai trò như một dòng chảy đều, giúp tâm trí rời khỏi những suy nghĩ căng thẳng trong ngày.
Nhiều người chia sẻ rằng họ không cần nhớ nội dung truyện. Họ chỉ cần nghe giọng kể như một nền âm thanh. Khi không còn áp lực phải hiểu hay ghi nhớ, não bộ dần thả lỏng và cảm giác mệt giảm đi.
Đặc biệt vào buổi tối, nghe truyện với âm lượng vừa phải, trong không gian yên tĩnh, thường giúp não chuyển từ trạng thái hoạt động sang trạng thái nghỉ ngơi.
Cảm giác mệt não thường đến từ cách nghe, không phải từ truyện
Một điểm quan trọng là cảm giác mệt não hiếm khi đến từ bản thân truyện audio. Nó thường đến từ cách chúng ta sử dụng thời gian và sự chú ý.
Nếu bạn vừa nghe truyện, vừa lướt điện thoại, vừa suy nghĩ về công việc, não sẽ phải xử lý nhiều luồng thông tin cùng lúc. Khi đó, dù truyện có nhẹ đến đâu, cảm giác mệt vẫn xuất hiện.
Ngược lại, nếu bạn chỉ nghe truyện, để mọi thứ khác sang một bên, cảm giác thường rất khác. Não có một điểm tựa để bám vào, thay vì phải phân tán liên tục.
Làm sao để nghe truyện audio mà không mệt não?
Nếu mục tiêu của bạn là thư giãn, hãy chọn những truyện có nhịp chậm, ít cao trào. Không cần nghe với mục tiêu hoàn thành nội dung. Bạn có thể nghe vài phút rồi dừng, hoặc để truyện trôi trong nền âm thanh.
Giữ âm lượng vừa đủ nghe, tránh quá to. Chọn thời điểm phù hợp, nhất là khi cơ thể đã sẵn sàng nghỉ ngơi. Quan trọng nhất, hãy cho phép bản thân không cần phải hiểu hết mọi thứ.
Khi nghe truyện trở thành một trải nghiệm nhẹ nhàng, não sẽ không cảm thấy bị ép buộc, và cảm giác mệt sẽ giảm đi rất nhiều.
Kết luận
Nghe truyện audio nhiều không tự động làm mệt não. Cảm giác mệt hay không phụ thuộc vào nội dung, nhịp kể và cách bạn tiếp nhận. Khi nghe đúng cách, truyện audio thậm chí còn giúp não bớt căng thẳng và dễ nghỉ ngơi hơn.
Thay vì lo lắng nghe nhiều có hại, có lẽ điều quan trọng hơn là lắng nghe cơ thể mình. Khi cảm thấy nhẹ, bạn đang nghe đúng. Khi thấy nặng, đó là dấu hiệu nên chậm lại.